"đàn hạc blues" – chính cái tên đã gợi lên những thanh đầy khói, những đoạn riff có hồn và cảm xúc nguyên sơ của đồng bằng Mississippi. Nhưng chính xác thì nó là gì và tại sao loại nhạc cụ nhỏ bé này lại chiếm được trái tim của các nhạc sĩ trong hơn một thế kỷ qua?
Câu chuyện về Blues Harp là một cuộc hành trình xuyên lục địa và xuyên thế kỷ.
Khoảng 4500 năm trước ở Trung Quốc cổ đại, một nhạc cụ gọi là đàn sheng đã ra đời. Nó có những cây sậy miễn phí - những dải kim loại mỏng rung động khi không khí thổi qua chúng. Nguyên tắc tạo ra âm thanh này sau này trở thành nền tảng cho tất cả các nhạc cụ làm từ cây sậy, bao gồm cả kèn harmonica, đàn accordion và đàn melodica.
Chuyển nhanh đến năm 1825. Một nhà sản xuất nhạc cụ ở Châu Âu tên là Richter đã tiêu chuẩn hóa thứ mà ngày nay chúng ta gọi là kèn harmonica diatonic. Thiết kế của ông đặc trưng:
10 lỗ, mỗi lỗ tạo ra hai nốt khác nhau (một khi thở ra, một khi hít vào)
Một hệ thống điều chỉnh hiện được gọi là điều chỉnh Richter, ưu tiên chơi hợp âm dễ dàng cho nhạc dân gian
Bố cục 10 lỗ, 20 nốt này đã trở thành bản thiết kế cho tất cả các loại đàn hạc blues hiện đại.
Vào cuối thế kỷ 19, kèn harmonica đã vượt Đại Tây Dương đến Hoa Kỳ. Nó nhỏ, rẻ và di động – hoàn hảo cho các nhạc sĩ đi du lịch.
Nhưng chính các nhạc sĩ người Mỹ gốc Phi ở Deep South mới thực sự đã tạo nên linh hồn cho cây đàn này. Họ phát hiện ra rằng bằng cách thay đổi hình dạng miệng và luồng không khí, họ có thể điều chỉnh cao độ của các nốt nhạc – tạo ra những "nốt xanh" mang đến cho Blues âm thanh buồn bã, u sầu đặc trưng.
Vì vậy, "Blues Harp" đã ra đời – không phải với tư cách là một nhạc cụ mới mà là một cách chơi mới, kết nối mãi mãi kèn harmonica với nhạc blues, rock, country và jazz của Mỹ.
So với các loại kèn harmonica khác (như tremolo hoặc chromatic), Blues Harp nổi bật vì một số lý do:
Với chiều dài khoảng 10 cm (4 inch), nó vừa với mọi túi tiền. Bạn có thể mang nó đi bất cứ đâu – đến lửa trại, buổi biểu diễn mứt hoặc thậm chí là đi bộ đường dài.
Đây là điều quan trọng nhất cần hiểu về Blues Harp:
Chiếc kèn harmonica do Richter điều chỉnh tiêu chuẩn là chưa hoàn thiện một cách có chủ ý.
Ở âm vực thấp hơn, thiếu hai nốt – F (Fa) và A (La) trong phím C. Đây không phải là lỗi thiết kế; đó là một sự lựa chọn có chủ ý để làm cho việc chơi hợp âm trở nên dễ dàng hơn.
Để chơi những nốt "bị thiếu" đó, bạn học một kỹ thuật gọi là uốn cong. Bằng cách thay đổi hình dạng của lưỡi, cổ họng và khoang miệng, bạn có thể hạ thấp cao độ của một nốt nhạc. Điều này thực hiện hai việc:
Hoàn thành đầy đủ quy mô lớn
Tạo ra âm thanh "khóc" đặc biệt, có hồn, đặc trưng của nhạc blues
Mặc dù có tên như vậy nhưng Blues Harp không chỉ giới hạn ở nhạc blues. Bạn sẽ nghe thấy nó trong:
Dân gian (hãy nghĩ đến Bob Dylan hoặc Neil Young)
Quốc gia (honky-tonk và bluegrass)
Rock (solo harmonica rock cổ điển)
Nhạc Jazz (trong tay người chơi nâng cao)
Nhạc pop và thậm chí cả nhạc cổ điển
Nhiều nhạc sĩ chơi Blues Harp khi chơi guitar, piano hoặc thậm chí là hát. Đây là một nhạc cụ tuyệt vời để biểu diễn solo, biểu diễn nhạc và sáng tác.
Việc chọn đúng Blues Harp có thể khiến bạn cảm thấy choáng ngợp trước rất nhiều lựa chọn. Đây là một cách tiếp cận có hệ thống để giúp bạn quyết định.
Chiếc lược là phần thân của kèn harmonica – bộ phận giữ các cây sậy và bộ phận bạn cầm trên tay. Việc lựa chọn chất liệu sẽ ảnh hưởng đến tông màu, trọng lượng, độ bền và khả năng bảo trì.
| Vật liệu | Giai điệu | Cân nặng | Độ bền | BẢO TRÌ | Tốt nhất cho |
|---|---|---|---|---|---|
| Nhựa / Nhựa | Sáng, rõ ràng | Nhẹ | Cao – không thấm nước | Dễ dàng – rửa sạch và lau khô | Người mới bắt đầu và sử dụng toàn diện |
| Gỗ | Ấm áp, phong phú, cổ điển | Vừa phải | Thấp - phồng lên với độ ẩm | Cao - yêu cầu sấy khô và bôi dầu | Những người theo chủ nghĩa truyền thống, những người theo chủ nghĩa thuần túy blues |
| Kim loại (Nhôm, Đồng thau, Titan) | Sáng, to, chiếu | Nặng | Rất cao | Thấp - chống ăn mòn | Người chơi nâng cao, người biểu diễn trên sân khấu |
Đối với người mới bắt đầu, lược nhựa/nhựa hầu như luôn được khuyên dùng – chúng dễ sử dụng, ít cần bảo trì và âm thanh vẫn tuyệt vời.
Cây sậy là những dải kim loại rung động tạo ra âm thanh. Các kim loại khác nhau ảnh hưởng đến âm sắc, tốc độ phản hồi và tuổi thọ.
Đồng thau – Loại phổ biến nhất. Giọng điệu nhẹ nhàng, ấm áp. Giá cả phải chăng nhưng hao mòn nhanh hơn.
Đồng Phosphor – Cứng hơn đồng thau một chút. Tông màu sáng hơn, tuổi thọ dài hơn.
Hợp kim Bạc/Đồng – Vật liệu cao cấp. Đáp ứng và nhiều sắc thái.
Thép không gỉ – Bền nhất. Phản hồi nhanh, âm thanh sáng, chống ăn mòn nhưng thường thấy ở các dòng máy cao cấp hơn.
Các tấm giữ lau sậy cũng khác nhau:
Độ dày – Các tấm dày hơn thường tạo ra âm sắc và âm thanh tốt hơn nhưng đòi hỏi phải kiểm soát hơi thở nhiều hơn.
Chất liệu – Hầu hết là đồng thau hoặc đồng phốt-pho. Một số mẫu cao cấp có thép không gỉ hoặc đồng thau mạ.
Tấm bìa bảo vệ sậy và định hình âm thanh. Hầu hết được làm bằng:
Thép không gỉ – Tiêu chuẩn, bền và chống gỉ.
Gỗ – Hiếm, chủ yếu dùng cho các mẫu trang trí hoặc kiểu cổ điển.
Nhựa – Không phổ biến, có trong một số mẫu bình dân hoặc mẫu mới.
Đây là điều không thể thương lượng:
Bắt đầu với kèn harmonica C trưởng.
Tại sao? Bởi vì:
Hầu hết các hướng dẫn và sách bài hát dành cho người mới bắt đầu đều sử dụng C
Là tài liệu tham khảo cho việc học lý thuyết âm nhạc
Nó có sẵn rộng rãi nhất và giá cả phải chăng
Khi bạn thành thạo C, bạn có thể khám phá các phím khác (G, A, D, v.v.) để có các âm thanh và phong cách chơi khác nhau.
Hãy bắt đầu câu chuyện: Vật liệu nào tốn nhiều chi phí nhất và tại sao?
Khoảng giá: Cấp cơ bản Tại sao giá rẻ: Nhựa không tốn kém để tạo khuôn; sậy đồng được đóng dấu số lượng lớn. Sự kết hợp này bền và tiện dụng nhưng thiếu sắc thái của vật liệu cao cấp.
Khoảng giá: Trung bình đến cao Tại sao nó đắt hơn: Gỗ (đặc biệt là các loại gỗ chọn lọc như gỗ lê hoặc gỗ cẩm lai) yêu cầu phay và hoàn thiện chính xác. Nó tốn nhiều công sức hơn và mang lại âm thanh ấm áp hơn, “cổ điển” hơn được nhiều người chơi yêu thích.
Khoảng giá: Cao Tại sao nó đắt: Lược kim loại (nhôm, đồng thau hoặc titan) được gia công từ các khối rắn – một quy trình tốn kém. Những chiếc kèn harmonica này nặng, to và cực kỳ bền. Chúng thường được sử dụng bởi các chuyên gia cần khả năng trình chiếu và độ tin cậy.
Khoảng giá: Cao cấp / Flagship Tại sao nó đắt nhất: Cây sậy bằng thép không gỉ cực kỳ khó gia công và điều chỉnh. Chúng tồn tại lâu hơn đồng thau nhiều lần, phản ứng ngay lập tức và không bao giờ bị ăn mòn. Kết hợp với một chiếc lược kim loại, điều này thể hiện đỉnh cao của nghề thủ công kèn harmonica.
Những chiếc kèn harmonica giá rẻ (dưới 10 USD) thường được sản xuất kém – bị rè, lạc nhịp và gây khó chịu khi chơi. Chúng sẽ giết chết động lực của bạn ngay cả trước khi bạn bắt đầu.
Lược gỗ nghe rất hay – nếu như bạn duy trì chúng. Chúng có thể phồng lên do hơi ẩm (hơi thở của bạn!), khiến nhạc cụ khó chơi và khiến sậy bị dính. Để lại gỗ cho chiếc kèn harmonica thứ hai hoặc thứ ba của bạn.
Một số người mới bắt đầu chọn G hoặc A vì họ thích âm trầm hơn. Nhưng hầu hết các tài nguyên giáo dục đều được xây dựng xung quanh C. Hãy học về C trước, sau đó mở rộng.
Ngay cả một chiếc kèn harmonica lược nhựa cũng cần được chăm sóc. Sau khi chơi:
Loại bỏ độ ẩm dư thừa
Lau sạch các nắp
Để khô tự nhiên trước khi cất giữ
Uốn cong là siêu năng lực của Blues Harp, nhưng đừng vội làm điều đó. Hãy dành vài tuần đầu tiên chỉ để chơi những nốt đơn rõ ràng. Tạo hình thêu (hình miệng) của bạn trước khi thử uốn cong.